Thông tin lớp HSG THCS: https://forms.gle/MMC8JdtQU3dBwDGeA

Sử dụng hình ảnh tinh tế trong nghị luận văn học không phải là một kỹ thuật tô vẽ hời hợt, mà là một sự chuyển hóa có ý thức, biến ý tưởng, lý lẽ trừu tượng trở nên sống động, cụ thể và giàu sức gợi cảm. Để đạt đến sự tinh tế này, người viết cần chủ động xây dựng một hệ thống hình ảnh nhất quán.

Cách 1: Sử dụng biện pháp tu từ linh hoạt để tạo hình ảnh

Bài viết sẽ trở nên sâu sắc, giàu sức gợi khi người viết khéo léo, tinh tế sử dụng các biện pháp tu từ linh hoạt để tạo hình ảnh, đây dường như là cách trực tiếp và phổ biến nhất.

So sánh: Người viết có thể biến những khái niệm trừu tượng (như lòng nhân ái, tuổi trẻ,…) thành hình ảnh cụ thể hóa, dễ hình dung.

Ví dụ: Thay vì viết “Cảnh mùa thu trong thơ Hữu Thỉnh nhẹ nhàng, sâu lắng.” một cách đơn thuần, người viết có thể so sánh như sau: “Cảnh thu trong thơ Hữu Thỉnh hiện lên nhẹ như một hơi thở mong manh như tiếng lá chạm vào gió để rồi lắng lại thành một khoảng trầm trong tâm hồn người đọc”.

Ẩn dụ/Hoán dụ: Tạo ra hình ảnh biểu tượng để gói ghém một ý nghĩa sâu sắc.

Ví dụ: Thay vì viết “Tiếng gà trong bài thơ gợi nhớ về tuổi thơ.” người viết có thể linh hoạt như sau: “Tiếng gà trưa gợi lên hình ảnh bình yên của làng quê Việt Nam, nơi những ký ức tuổi thơ luôn sống động và gần gũi. Âm thanh ấy như một nhịp cầu nối giữa hiện tại và quá khứ, mang theo hơi thở của những ngày tháng ngây thơ khi cuộc sống giản dị chỉ xoay quanh sân nhà, cánh đồng và những buổi trưa hè rợp bóng cây.”

Cách 2: Xây dựng hình ảnh chủ đạo xuyên suốt

Hình ảnh/ biểu tượng là một công cụ mạnh mẽ để tạo sự liên kết và ấn tượng trong bài viết.

Ví dụ:

Khi viết về tầm quan trọng của việc học hỏi, hãy chọn hình ảnh “ngọn đèn soi sáng”. Trong phần mở bài, bạn có thể mô tả ngọn đèn như biểu tượng của tri thức, dẫn lối cho con người vượt qua bóng tối của sự thiếu hiểu biết. Khi phát triển trong thân bài, hình ảnh này có thể được mở rộng: ngọn đèn không chỉ soi sáng mà còn cần được tiếp nhiên liệu, giống như việc học hỏi cần sự nỗ lực không ngừng…

Cuối cùng, ở kết bài hãy quay lại với hình ảnh ngọn đèn, nhấn mạnh rằng mỗi người đều có thể trở thành một ngọn đèn rực rỡ nếu biết trân trọng giáo dục và không ngừng học hỏi. Sự lặp lại và phát triển hình ảnh không chỉ làm bài viết thêm sâu sắc mà còn để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng người đọc.