Thông tin lớp ôn thi ĐGNL Sư phạm: https://forms.gle/ghW8knKdGG3Hwmz89

Trong tiến trình của thi ca dân tộc, có những hình tượng dường như đã quen thân nhưng chưa bao giờ trở nên cũ kỹ. Mùa xuân là một trong những hình tượng như thế. Đi qua bao biến thiên của lịch sử và mỹ cảm, xuân vẫn trở lại trên trang thơ với những sắc độ mới mẻ. Không phải ngẫu nhiên mà giữa vô vàn đề tài của đời sống, mùa xuân lại trở thành nguồn cảm hứng bất tận của thi nhân Việt Nam.

Trước hết, xuân là mùa của khởi đầu, là sự khởi đầu của đất trời và cũng là khởi đầu trong tâm thức con người Á Đông. Sau cái lạnh lẽo của mùa đông, xuân mang theo sắc xanh, ánh sáng và nhịp sống hồi sinh. Chính đặc tính tái sinh ấy đã khiến xuân vượt khỏi giới hạn của một mùa trong năm để trở thành biểu tượng của tuổi trẻ, hy vọng và những ước mơ chưa thành hình. Thơ ca, vốn là tiếng nói của những rung động tế vi nhất, tự nhiên tìm đến mùa xuân như tìm đến một không gian biểu đạt giàu sức gợi: ở đó, thiên nhiên và lòng người có thể soi chiếu lẫn nhau.

Trong thơ truyền thống, mùa xuân hiện lên với vẻ đẹp hài hòa, trang nhã và thấm đẫm tinh thần cộng cảm với vũ trụ. Xuân của Nguyễn Du là “cỏ non xanh tận chân trời”, là tiết Thanh Minh rộn ràng mà ẩn sâu trong đó vẫn là một thoáng “nao nao” dự cảm. Xuân trung đại thường nghiêng về sự tuần hoàn, gợi cảm giác êm đềm, cân bằng giữa con người và thiên nhiên. Cảnh sắc không chỉ để ngắm nhìn mà còn là tấm gương phản chiếu tâm trạng, nơi cái tình được gửi gắm kín đáo qua cái cảnh. Bước sang thời hiện đại, cùng với sự thức tỉnh mạnh mẽ của cái tôi cá nhân, mùa xuân khoác lên mình diện mạo khác. Xuân Diệu nhìn xuân trong nhịp chảy tuyến tính của thời gian: xuân đẹp nhưng mong manh, xuân đến cũng là lúc xuân qua. Nếu xuân truyền thống thiên về sự vĩnh hằng của chu kỳ tự nhiên, thì xuân hiện đại lại gắn với ý thức về sự hữu hạn của đời người. Đến thơ kháng chiến, xuân tiếp tục được mở rộng biên độ ý nghĩa: xuân không chỉ là sắc hoa, tiếng chim mà còn là mùa của cách mạng, của niềm tin vào ngày mai thống nhất. Như vậy, mùa xuân trong thơ Việt luôn vận động cùng nhịp đập của lịch sử và tâm thức thời đại.

Có thể nói, mùa xuân trở thành đề tài không bao giờ cũ bởi nó chứa đựng khả năng dung nạp vô hạn. Mỗi thế hệ, mỗi thi sĩ lại tìm thấy trong xuân một lát cắt riêng của tâm hồn mình: khi là nỗi bâng khuâng trước thời gian, khi là khát vọng yêu thương, khi là niềm tin vào tương lai dân tộc. Xuân vừa cụ thể trong sắc trời, vừa trừu tượng trong ý nghĩa biểu tượng; vừa gần gũi đời thường, vừa nâng đỡ những suy tư triết lí.

Giữa nhịp sống hiện đại đầy biến động hôm nay, mùa xuân vẫn trở lại như một nhịp lặng cần thiết. Nó nhắc con người về khả năng tái sinh của tự nhiên và cả của chính tâm hồn mình. Có lẽ vì thế, xuân sẽ còn mãi trong thơ Việt: không chỉ như một mùa của đất trời, mà như một biểu tượng bền bỉ của hy vọng. Và chừng nào con người còn khát khao được bắt đầu lại, còn tin vào những điều tươi mới phía trước, chừng ấy mùa xuân trong thi ca vẫn chưa bao giờ cũ.

Người viết: Nguyễn Hải Yến – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn