Nhận định 1

“Theo tôi quan niệm truyện ngắn phải có “chuyện” tức có thể kể lại cho người khác nghe được. Mà muốn kể, câu chuyện phải chặt chẽ, hấp dẫn. Yêu cầu bố cục đặt ra từ đây.” – Nguyễn Quang Sáng

Nhận định của Nguyễn Quang Sáng đã chỉ ra đặc trưng quan trọng của truyện ngắn là phải có “chuyện”, tức có cốt truyện với sự việc và diễn biến đủ rõ để người đọc có thể kể lại. Nhưng do dung lượng ngắn, truyện ngắn càng đòi hỏi sự chặt chẽ trong bố cục và kết cấu. Mọi chi tiết, sự kiện đều phải được chọn lọc và sắp xếp hợp lí nhằm tạo nên sức hấp dẫn và làm nổi bật chủ đề. Vì vậy, một truyện ngắn thành công không nằm ở việc kể nhiều chuyện mà ở nghệ thuật tổ chức một câu chuyện cô đọng, chặt chẽ, giàu ý nghĩa.

Nhận định 2

“Theo tôi hiểu thì mọi truyện ngắn chỉ chứa đựng một tình thế như thế nào đó đã xảy ra trong đời sống, nếu có đến hai tình thế trở lên, truyện ngắn sẽ bị phá vỡ.“ – Nguyễn Kiên

Nhận định của Nguyễn Kiên đã nhấn mạnh vai trò của tình huống truyện trong thể loại truyện ngắn. Do dung lượng hạn chế, truyện ngắn thường tập trung vào một tình thế tiêu biểu của đời sống để làm điểm hội tụ cho các sự kiện, chi tiết và nhân vật. Chính tình thế ấy tạo nên xung đột, thử thách hoặc khoảnh khắc có ý nghĩa, qua đó bộc lộ tính cách nhân vật và làm nổi bật tư tưởng của tác phẩm.

Nhận định 3

“Tình huống là cái sống còn của truyện ngắn.” – Nguyễn Minh Châu

Nhận định của Nguyễn Minh Châu đã khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của tình huống truyện đối với thể loại truyện ngắn. Tình huống là hoàn cảnh, trạng thái hay khoảnh khắc có ý nghĩa đặc biệt mà trong đó nhân vật được đặt vào để bộc lộ tính cách, số phận và chiều sâu tâm lí. Một tình huống độc đáo, giàu sức gợi không chỉ tạo nên sức hấp dẫn cho cốt truyện mà còn giúp nhà văn tập trung thể hiện chủ đề, tư tưởng của tác phẩm. Vì vậy, tình huống được xem là hạt nhân của truyện ngắn, quyết định phần lớn giá trị và sức sống của tác phẩm.