Giống như các văn bản thơ, truyện, ngữ liệu ký thường xuất hiện trong các đề thi giữa kỳ, cuối kỳ, khảo sát chất lượng,… Đặc biệt, trong chương trình mới, những ngữ liệu ký trong đề bài không còn là những bài trong sách giáo khoa, mà đã mở rộng ra những tác phẩm ngoài chương trình. Vì thế, nếu không nắm vững lý thuyết, yêu cầu cơ bản của thể loại, bạn sẽ không thể ứng dụng linh hoạt trong phòng thi. Vậy thì ngay bây giờ hãy cùng chúng mình bỏ túi cách đọc hiểu ngữ liệu ký sao cho hiệu quả nhé!

Yêu cầu cơ bản:

– Nắm vững khái niệm, đặc trưng của ký

– Vận dụng các lý thuyết đó để trả lời các câu hỏi đọc hiểu từ mức độ nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao

Xác định phương thức biểu đạt

– Nếu đề thi yêu cầu bạn xác định phương thức biểu đạt chính, thì bạn chỉ được trả lời một phương thức biểu đạt chính của bài ký. Thông thường, phương thức biểu đạt chính của ký là tự sự

– Còn nếu đề thi yêu cầu bạn xác định các phương thức biểu đạt, thì bạn hãy trả lời từ hai phương thức trở lên (có thể là tự sự kết hợp với biểu cảm, miêu tả)

Xác định cái tôi trữ tình hoặc chủ thể trần thuật

Cần xác định ai là người trực tiếp thể hiện suy nghĩ, cảm xúc, thái độ,… trong bài

Xác định yếu tố phi hư cấu, hư cấu

– Yếu tố phi hư cấu là những yếu tố xác thực, có thật: thời gian địa điểm lịch sử cụ thể, số liệu chính xác, người thật việc thật,…

– Yếu tố hư cấu là những yếu tố không có thật, là sản phẩm của trí tưởng tượng,…

Phân tích hiệu quả sử dụng biện pháp tu từ

Thực hiện 3 bước, bao gồm: gọi tên biện pháp, chỉ ra dấu hiệu của biện pháp và nêu tác dụng của phép tu từ đó (nêu hiệu quả nghệ thuật và nội dung của biện pháp)

Phân tích tác dụng của việc sử dụng ngôn ngữ thân mật và ngôn ngữ trang trọng

– Chỉ ra đặc điểm của ngôn ngữ thân mật và ngôn ngữ trang trọng trong đoạn văn (ngôn ngữ thân mật thường là những từ ngữ, cách xưng hô mang sắc thái gần gũi, tự nhiên, là lời ăn tiếng nói hàng ngày, là phương ngữ,… Còn ngôn ngữ trang trọng là những từ ngữ kiểu câu chuẩn xác về ngữ âm, ngữ pháp, được trau chuốt kỹ lưỡng, cách xưng hô lịch sự,…)

– Nêu tác dụng về mặt nghệ thuật và nội dung

Phân tích tác dụng của sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình

– Chỉ ra yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình trong bài ký (yếu tố tự sự là những sự kiện, câu chuyện được kể,… Còn yếu tố trữ tình là những yếu tố thể hiện tâm trạng, suy nghĩ của nhân vật trữ tình)

– Nêu tác dụng về mặt nghệ thuật và nội dung

Nhận xét tình cảm của tác giả

– Chỉ ra tình cảm của tác giả và sau đó đưa ra nhận xét của bản thân về tình cảm ấy

– Nếu đề hỏi cụ thể tình cảm của tác giả trong một đoạn ký hay câu văn bất kì thì bạn hãy khái quát ngắn gọn nội dung đoạn văn, sau đó mới chỉ ra tình cảm của tác giả và cuối cùng là nêu nhận xét

Rút ra thông điệp và lí giải

– Nếu đề thi yêu cầu bạn nêu các thông điệp thì bạn hãy trả lời từ hai thông điệp trở lên và lí giải

– Còn nếu đề thi yêu cầu bạn nêu một bức thông điệp ý nghĩa nhất thì bạn hãy trả lời một thông điệp và lí giải tại sao thông điệp đó lại ý nghĩa nhất với mình

Đồng tình hay không đồng tình với quan điểm trong bài

– Khái quát ngắn gọn nội dung quan điểm của tác giả

– Đưa ra quan điểm của bản thân: đồng tình hay không đồng tình

– Lí giải quan điểm của bản thân (trả lời cho câu hỏi vì sao)

Thông tin lớp HSG THCS: https://forms.gle/MMC8JdtQU3dBwDGeA