1. Tính biểu cảm, truyền cảm

Ngôn ngữ văn học giàu tính biểu cảm, không chỉ truyền tải thông tin mà còn chuyên chở thế giới cảm xúc và tâm trạng của con người. Thông qua hệ thống từ ngữ giàu sức gợi, tác phẩm khơi dậy sự đồng cảm, giúp người đọc thấu hiểu và sẻ chia với những cung bậc tình cảm mà nhà văn gửi gắm.

Ví dụ:

Trong thi phẩm “Sóng” nữ sĩ Xuân Quỳnh bộc lộ:

“Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức.”

Chỉ một câu thơ nhưng đã diễn tả nỗi nhớ da diết, thường trực của người phụ nữ đang yêu. Ngôn ngữ giản dị mà giàu sức biểu cảm, giúp người đọc cảm nhận trọn vẹn nhịp đập trái tim nhân vật trữ tình.

2. Tính chính xác

Trong văn chương, mỗi con chữ đều mang một trọng lượng riêng, đòi hỏi sự chính xác, tinh luyện và đắt giá. Khi từng từ ngữ được đặt đúng chỗ, đúng sắc thái biểu cảm, chúng không chỉ khẳng định bản lĩnh sáng tạo của người nghệ sĩ mà còn làm nên sức sống lâu bền cho tác phẩm.

Ví dụ:

Trong “Truyện Kiều” Nguyễn Du có viết:

“Cậy em, em có chịu lời…”

Nguyễn Du không dùng “nhờ” mà dùng “cậy”. “Cậy” vừa chứa đựng sự gửi gắm, tin tưởng, vừa hàm ý lời khẩn cầu tha thiết của Kiều khi trao duyên cho em. Chỉ một chữ đã khắc họa đầy đủ bi kịch, sự day dứt và nỗi bất lực của nhân vật.

3. Tính đa nghĩa

Một đặc trưng nổi bật của ngôn ngữ văn học là tính đa nghĩa. Mỗi hình ảnh, biểu tượng hay chi tiết nghệ thuật đều có khả năng chuyên chở nhiều lớp ý nghĩa khác nhau, giúp tác phẩm mở rộng biên độ diễn giải, gia tăng giá trị thẩm mỹ và luôn mang đến những phát hiện mới trong mỗi lần tiếp nhận.

Ví dụ:

Trong “Xuân không mùa” Xuân Diệu đã viết:

“Tình không tuổi và xuân không ngày tháng”

Từ “xuân” mang nhiều tầng nghĩa: vừa là mùa xuân theo nghĩa đen, vừa là ẩn dụ cho tuổi trẻ, lại vừa tượng trưng cho sức sống và tình yêu bất diệt.

4. Tính hình tượng

Một đặc trưng ấn tượng của ngôn ngữ văn học là tính tạo hình. Mỗi câu chữ đều có khả năng khơi gợi những hình ảnh cụ thể, giúp người đọc hình dung rõ nét không gian, con người và cảm xúc, từ đó tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt của thế giới nghệ thuật.

Ví dụ:

Trong bài thơ “Tây Tiến” nhà thơ Quang Dũng đã viết:

“Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm,

Heo hút cồn mây súng ngửi trời.”

Hệ thống từ láy “khúc khuỷu”, “thăm thẳm”, “heo hút” đã dựng lên trước mắt người đọc địa hình Tây Bắc đầy hùng vĩ và cũng vô vàn hiểm trở trên chặng đường hành quân.

5. Tính thẩm mỹ

Bản chất của ngôn ngữ văn học là ngôn ngữ nghệ thuật. Vì vậy, mỗi từ ngữ đều trải qua quá trình chọn lọc công phu để đạt đến độ chính xác, hàm súc và giàu tính thẩm mỹ. Chính sự tinh luyện ấy làm nên vẻ đẹp và sức sống của tác phẩm văn chương.

Ví dụ:

Trong “Đây thôn Vĩ Dạ” Hàn Mặc Tử đã viết:

“Vườn ai mướt quá xanh như ngọc.”

Thay vì nói “vườn rất xanh”, Hàn Mặc Tử chọn hình ảnh so sánh “xanh như ngọc”. Cách dùng từ không chỉ làm nổi bật sắc xanh trong trẻo, tinh khiết mà còn nâng cảnh vật lên thành một vẻ đẹp quý giá, giàu giá trị thẩm mỹ.

Thông tin lớp LLVH – NLXH: https://forms.gle/ui1UJQ3FgspTc6cX8