Nhà thơ Tsurayuki đã mượn phép so sánh thơ ca với hạt và lá mà khẳng định “Trái tim là hạt, thơ ca là lá. Hạt sinh ra lá cũng như trái tim con người sinh ra ngôn từ thơ.” Quả đúng như vậy, thơ ca chưa bao giờ tồn tại trong khoảng không vô định hay được tạo nên từ những cảm xúc giả tạo. Nó được nuôi dưỡng từ chính hiện thực cuộc sống nơi con người sống, yêu thương, đau khổ, hy vọng và khát khao. Bởi thế, lời khẳng định của Puskin: “Cuộc sống là cánh đồng màu mỡ để cho thơ bén rễ sinh sôi” không chỉ là một quan niệm nghệ thuật sâu sắc mà còn là chân lý về nguồn gốc của thơ ca.

Hình ảnh “cánh đồng màu mỡ” gợi ra một không gian rộng lớn, phì nhiêu, tràn đầy sức sống. Đó chính là cuộc đời với muôn vàn sắc thái niềm vui và nước mắt, hạnh phúc và khổ đau, bình dị và phi thường. Còn “thơ” là những mầm cây nghệ thuật được gieo trồng trên mảnh đất ấy. Không có cuộc sống, thơ ca sẽ trở nên khô cằn, vô hồn; không có hơi thở của hiện thực, thi ca chỉ còn là những con chữ lạnh lẽo thiếu sức lay động lòng người. Qua cách nói giàu hình ảnh, Puskin đã khẳng định cuộc sống chính là nguồn cội, là chất liệu vô tận để thơ ca nảy nở và phát triển.

Từ bao đời nay, thơ ca luôn bắt nguồn từ cuộc đời và hướng về con người. Mỗi nhà thơ lớn đều là người biết lắng nghe nhịp đập của cuộc sống để chuyển hóa thành nghệ thuật. Thơ Xuân Diệu mang theo tình yêu tha thiết với cuộc đời, với tuổi trẻ và thời gian bởi ông đã sống bằng một trái tim luôn khao khát tận hưởng vẻ đẹp trần thế. Như thơ của Hàn Mặc Tử lại đau đáu những khát vọng sống, khát vọng yêu thương của một con người bất hạnh nhưng chưa bao giờ thôi hướng về ánh sáng. Hay trong thơ Tố Hữu, ta bắt gặp hơi thở sục sôi của cách mạng, của dân tộc trong những năm tháng chiến đấu gian lao. Có thể thấy, mỗi vần thơ chân chính đều mang bóng dáng của cuộc đời, được chắt lọc từ chính những rung động sâu xa nhất của con người trước hiện thực.

Không chỉ là điểm khởi nguồn, cuộc sống còn quyết định sức sống lâu bền của thơ ca. Một bài thơ chỉ thực sự có giá trị khi nó chạm được đến những cảm xúc chân thật trong tâm hồn con người. Người đọc tìm đến thơ không phải để nghe những lời sáo rỗng, mà để tìm thấy chính mình trong đó một nỗi đau được sẻ chia, một niềm vui được đồng cảm, hay một khát vọng sống đẹp được khơi dậy. Vì gắn bó sâu sắc với cuộc đời mà những tác phẩm lớn có thể vượt qua giới hạn của thời gian để sống mãi trong lòng bạn đọc.

Lời nhận định của Puskin vì thế không chỉ đề cao vai trò của cuộc sống đối với thơ ca mà còn nhắn nhủ người nghệ sĩ phải biết sống sâu sắc với cuộc đời, với con người. Chỉ khi trái tim thật sự rung lên trước những vui buồn của nhân thế, thơ mới có thể “bén rễ sinh sôi”, mới có được sức sống bền bỉ trong lòng bao thế hệ độc giả. Chính từ mảnh đất cuộc đời đầy nắng gió ấy, những bông hoa thơ ca đẹp nhất mới có thể nở rộ.

Thông tin lớp HSG THCS: https://forms.gle/MMC8JdtQU3dBwDGeA.