Thông tin lớp ôn văn THPTQG toàn diện: https://forms.gle/hwSSnaboof9gvUqy6

“Tôi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất;

Tôi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi.”

Nếu như Xuân Diệu từng có một khát vọng đến cuồng nhiệt là đoạt quyền tạo hóa để níu giữ vẻ đẹp rực rỡ nhất của tuổi trẻ và trần thế, thì Nguyễn Đình Thi lại chọn một lối đi khác, lối đi của một người quan sát lặng lẽ nhìn sâu vào quy luật của tự nhiên để chiêm nghiệm về lẽ sống. Bài thơ “Những chiếc lá” chính là một nốt lặng trầm tư nhưng ngân vang những chiêm nghiệm sâu sắc về lẽ sinh tồn như thế. Không né tránh thực tại úa tàn, nhà thơ đã dũng cảm đặt ngòi bút vào khoảnh khắc những chiếc lá lìa cành trong một chiều đông buốt giá. Thế nhưng, vượt lên trên quy luật nghiệt ngã của sự phân hủy về chất, tác phẩm đã khơi gợi một triết lý vô cùng thiêng liêng, nơi sự dâng hiến không có tuổi già và ngay cả khi đã chạm đáy của sự tàn phai, sự sống vẫn có thể hồi sinh một cách kỳ diệu dưới hình hài của một ngọn lửa sưởi ấm tình người.

Mở đầu bài thơ, Nguyễn Đình Thi mở ra một không gian nghệ thuật mang đậm cảm quan mùa đông lạnh lẽo:

“Chiều lạnh cóng, vườn cây vắng tanh, gió thổi bay lao xao những chiếc lá rụng trên mặt cỏ

Những chiếc lá nâu, đen, rách quăn queo”

Trên cái nền hiện thực u ám và phũ phàng khi bị “gió bấc đã dứt chúng ta, ném xuống đất bụi” , những chiếc lá bỗng tự cất lên tiếng nói tự bạch kiêu hãnh qua đại từ nhân hóa “chúng ta”. Đó không phải là tiếng rên rỉ của kẻ bị số phận ruồng rẫy, mà là một thước phim quay ngược đầy rực rỡ về những năm tháng cống hiến âm thầm. Khi còn ở trên cành, lá đã sống một cuộc đời trọn vẹn và hào sảng, khi là màu biếc đón chim xuân, khi là bóng râm che chở những đôi vai gánh gồng trưa hè, và lúc lại là sắc vàng dệt nên lối hẹn lứa đôi khi thu về. Điệp ngữ “chúng ta” vang lên từ mỗi câu thơ như một lời khẳng định đầy tự hào về giá trị tồn tại. Những chiếc lá đã dâng trọn từng hơi thở, từng sắc xanh và sắc vàng của mình cho cuộc đời. Sự ra đi của chúng, chính vì thế, không phải là một bi kịch của sự hủy diệt, mà là sự hoàn thành một chu kỳ cống hiến đầy kiêu hãnh trước khi chấp nhận quy luật tuần hoàn tất yếu của tạo hóa.

Nếu bài thơ chỉ dừng lại ở sự tàn lụi của thiên nhiên, nó sẽ dễ rơi vào sự sầu muộn u uất. Thế nhưng, bước ngoặt nghệ thuật đắt giá xuất hiện khi có sự can thiệp của bàn tay con người khi hình ảnh “chú bé lụi hụi xuýt xoa” gom từng nắm lá khô vào bao tải mang về. Giữa cái lạnh giá của chiều đông, bóng dáng bé nhỏ ấy bỗng sưởi ấm cả không gian hoang lạnh. Khi những chiếc lá khô tưởng chừng đã bị ném vào quên lãng dưới đất bụi, chúng lại được tái sinh dưới mái bếp tranh nghèo, trong ngọn lửa chờ mẹ đi làm về. Chi tiết những chiếc lá “reo phù phù, nhảy nhót” và làn “khói hắc hắc thơm thơm bay lên” là một sáng tạo nghệ thuật vô cùng tinh tế của Nguyễn Đình Thi. Cái chết của chiếc lá trên mặt đất lạnh giá hóa ra lại là sự bắt đầu của một sự sống mới. Chúng tự đốt cháy phần thể xác tàn úa cuối cùng của mình để hóa thân thành hơi ấm nhóm lên nồi cơm gia đình, mang lại niềm hạnh phúc bình dị nhưng vô giá. Sự hy sinh lúc này không còn mang dáng vẻ bi thương, mà trở thành một niềm vui nhảy múa, một sự hiến dâng chủ động đầy kiêu hãnh để lưu lại hương thơm cho cuộc đời.

Bài thơ “Những chiếc lá” của Nguyễn Đình Thi đã vượt thoát khỏi ranh giới của một tác phẩm miêu tả thiên nhiên thông thường để trở thành một triết lý sống sâu sắc dành cho thế hệ trẻ. Tác phẩm đánh thức trong lòng mỗi học sinh chúng ta nhận thức về giá trị đích thực của sự tồn tại về cuộc sống không đo bằng chiều dài của năm tháng, mà được đo bằng chiều sâu của sự cống hiến và lòng yêu thương. Giống như những chiếc lá kia, dẫu có lúc phải đối mặt với nghịch cảnh, với sự tàn phai hay thất bại nghiệt ngã, thì khát vọng được sống có ích và sưởi ấm cuộc đời vẫn là thứ ánh sáng không bao giờ tắt dập. Trang thơ khép lại nhưng ngọn lửa cháy “phù phù”, “nhảy nhót” dưới mái bếp tranh nghèo vẫn sẽ mãi cháy sáng trong tâm hồn người đọc, thôi thúc chúng ta sống một cuộc đời biết cho đi, biết nâng niu và biết hóa thân thành những điều kỳ diệu cho cuộc đời.