Nghệ thuật, văn học vốn luôn là song hành đời sống, bởi một trong những chất liệu quan trọng để làm nên tác phẩm chính là những con người, hay chính là những số phận, tình cảm và vấn đề đang hiện hữu trong cuộc sống. Một tác phẩm có thể bắt đầu từ câu chuyện của một cá nhân, nhưng để có sức sống lâu dài, nó phải chạm đến những vấn đề mà nhiều người cùng quan tâm, cùng trăn trở. Chính vì được nuôi dưỡng từ đời sống của vạn người, văn học không thể đứng yên khi xã hội đang vận động và thay đổi. Nếu hiện thực tiến về phía trước mà văn học mãi nhìn đời bằng những khuôn mẫu cũ, nó sẽ dần đánh mất khả năng đối thoại với con người của thời đại và tự tách mình khỏi nguồn sống vốn làm nên sự tồn tại của nghệ thuật.

Sự đồng hành cùng những bước tiến của xã hội không có nghĩa là văn học phải ca ngợi mọi thay đổi chỉ vì chúng mang dáng vẻ mới mẻ. Bản chất của văn học vẫn là hướng con người đến những giá trị nhân văn, bởi vậy người người cầm bút cần có khả năng nhìn nhận, chọn lọc và phê phán trước những vấn đề của đời sống. Và nếu phê phán giúp con người nhận ra điều cần thay đổi thì sự ngợi ca những giá trị tốt đẹp lại giúp con người có thêm niềm tin để bước về phía trước. Văn học có thể trở thành nơi những tư tưởng mới được cất tiếng, những con người bị lãng quên được nhìn nhận và những giá trị nhân văn được khẳng định Bởi vậy, sự giáo dục trong văn học không nằm ở việc đưa ra những lời khuyên khô cứng, mà được thực hiện thông qua sự rung động, suy ngẫm và thay đổi trong nhận thức của người đọc. Khi một tác phẩm giúp con người biết căm ghét cái xấu, trân trọng cái đẹp, biết đồng cảm với những số phận khác mình và có trách nhiệm hơn với cộng đồng, văn học đang âm thầm thực hiện chức năng của mình.

Và những chức năng ấy vẫn mang tầm ảnh hưởng lớn tới người đọc khi xã hội đang bước vào cuồng quay của sự đổi mới. Văn học vẫn luôn cần làm mới cách nhìn về con người, về thế giới, về cách tiếp cận các giá trị nhân văn. Và mở rộng biên độ của sự đồng cảm với cái đẹp. Văn học chỉ có thể tiếp tục “sống” khi nó vẫn còn khả năng khiến con người hôm nay muốn suy ngẫm, rung động và muốn trở nên tốt đẹp hơn. Đi cùng sự tiến bộ không có nghĩa là văn học phải mải miết chạy theo những giá trị mới một cách vội vàng, càng không phải từ bỏ những giá trị đã được thời gian kiểm chứng. Điều văn học cần thay đổi là cách nhìn, cách thể hiện và cách đối thoại với những vấn đề mới. Cho đến cuối cùng, đích đến của những con chữ vẫn là con người và những giá trị nhân văn. Chỉ là những giá trị ấy, tại xã hội ngày nay, liệu giống hay khác ngày trước, liệu có điều gì đã cũ, điều gì là phù hợp, vẫn cần đến những tâm hồn nhạy cảm và sâu sắc mang vào từng trang sách. Cùng với độc giả cảm nhận, suy tư, rồi đưa ra những câu trả lời cho chính bản thân mình.

Văn học không cần thiết phải chạy trước thời đại, nhưng cũng không nên đi sau. Bởi khi đời sống thay đổi, văn học cũng cần thay đổi để tiếp tục thực hiện sứ mệnh phản ánh những gì nổi bật, tốt đẹp hoặc không, xa xôi hoặc thực tại của con người.

Thông tin lớp HSG THCS: https://forms.gle/MMC8JdtQU3dBwDGeA